Paul Gauguin kunstprints: een verzamelaarsgids voor postimpressionistische kleur

Kunstenaar in de schijnwerpers · 8 min. leestijd · Kuriosis Studio Team, Berlijn · juni 2026

Paul Gauguin gaf zijn succesvolle carrière als effectenmakelaar op, verliet zijn gezin in Denemarken en voer uiteindelijk naar de andere kant van de wereld, allemaal in het streven naar een manier van schilderen waarvan hij geloofde dat de Europese beschaving die niet kon voortbrengen. Het resultaat is een van de meest kenmerkende oeuvres uit de kunstgeschiedenis: vlakke kleurvelden, krachtige zwarte contouren, tropisch licht en een emotionele directheid die alles overslaat wat de academische schilderkunst vier eeuwen lang had geperfectioneerd.

Van effectenmakelaar tot schilder, het radicale leven van Gauguin

Paul Gauguin werd geboren in Parijs op 7 juni 1848. Zijn moeder was van gemengd Frans-Peruaanse afkomst; zijn jeugd omvatte vijf jaar in Lima, Peru, een vroege kosmopolitische vorming die zijn levenslange rusteloosheid al aankondigde. Terug in Frankrijk diende hij zes jaar in de koopvaardij voordat hij zich in de jaren 1870 in Parijs vestigde als effectenmakelaar, waar hij een comfortabel inkomen verdiende en als hobby impressionistisch werk verzamelde. Hij schilderde in de weekenden en exposeerde tussen 1880 en 1886 samen met de impressionisten, terwijl hij nog voltijds werkte. Zijn voogd Gustave Arosa, een kunstverzamelaar, had hem geïntroduceerd in de kring rond Pissarro, zo kwam Gauguin ongemerkt terecht in de meest radicale schilderbeweging van zijn tijd, terwijl hij gewoon een dagtaak had.

De Franse beurskrach van 1882 maakte een einde aan zijn financiële loopbaan. Tegen 1885 had Gauguin zich volledig aan het schilderen gewijd, een beslissing die hem zijn huwelijk kostte. Zijn vrouw Mette-Sophie nam hun vijf kinderen mee naar Kopenhagen; hij heeft nooit meer met hen samengewoond. De vijftien jaar daarna bracht hij door in Bretagne, Martinique en Arles, waaronder negen weken samenwerken met Vincent van Gogh, die eindigden met diens inzinking. In april 1891 voer hij voor het eerst naar Tahiti. Hij keerde kort terug naar Frankrijk, merkte dat zijn nieuwe werk slecht werd ontvangen, en vertrok in 1895 definitief opnieuw. Hij overleed op de Marquesaseilanden op 8 mei 1903, op 54-jarige leeftijd, aan complicaties van syfilis, grotendeels onbekend bij het brede publiek.

De biografie is van belang omdat ze het werk heeft gevormd. Gauguin theoretiseerde niet vanuit een comfortabel atelier, hij ontmantelde bewust en tegen een reële prijs zijn eigen leven om schilderijen te maken die volgens hem op geen enkele andere manier tot stand konden komen.

Synthetisme en cloisonnisme, een nieuwe beeldtaal

Eind jaren 1880, werkend in Bretagne samen met Émile Bernard en de Pont-Aven-kring, had Gauguin ontwikkeld wat hij het synthetisme noemde: een schildermethode die de uiterlijke vorm van een onderwerp verenigde met het innerlijke idee of gevoel dat het droeg. Zoals hij het zelf verwoordde: "Kunst is een abstractie. Onttrek haar aan de natuur terwijl u ervoor droomt, en denk meer aan de scheppingsdaad dan aan het resultaat."

De technische uitwerking van het synthetisme was het cloisonnisme, grote, vlakke vlakken van zuivere kleur omlijnd door zware zwarte contouren, genoemd door criticus Édouard Dujardin naar de vakjes in traditioneel Frans emailwerk. Gauguin putte rechtstreeks uit Japanse ukiyo-e-houtsneden en middeleeuws glas-in-lood, en verwierp de toonverlopen en perspectivische diepte die de academische schilderkunst eeuwenlang had verfijnd. Zijn Vision after the Sermon (1888, National Gallery of Scotland), Bretonse vrouwen die getuige zijn van Jakobs worsteling met een engel op een vlakke rode ondergrond, was de eerste grote demonstratie van de methode in volle uitwerking. Zijn The Invocation toont dezelfde formele logica doorgetrokken naar de Tahitiaanse periode: figuren op een radicaal vereenvoudigde ondergrond, kleur die gevoel weergeeft in plaats van waargenomen licht.

Kunstcriticus Albert Aurier omschreef Gauguins werk in de toonaangevende hedendaagse beoordeling van 1891 als "ideeënrijk, symbolisch, synthetisch, subjectief en decoratief", een uitspraak die de kunstenaar zelf instemmend aanhaalde. Het woord "decoratief" was een compliment: Gauguin behandelde het beeldvlak als een eenheid, waarbij elk element de compositie diende.

De Tahiti-jaren, de wereld schilderen die hij nodig had

Gauguins uitgesproken bedoeling voor de reis naar Tahiti was direct: "Ik vertrek om rust te vinden, om af te komen van de invloed van de beschaving. Ik wil alleen eenvoudige, heel eenvoudige kunst maken." Bij aankomst trof hij een Tahiti aan dat al aanzienlijk gevormd was door het Franse koloniale bestuur en christelijke missieactiviteit, niet de oorspronkelijke wereld die hij zich had voorgesteld. Hij reageerde door het Tahiti te schilderen dat hij nodig had, in plaats van het Tahiti dat hij aantrof.

De Tahitiaanse schilderijen, ontstaan tijdens twee langdurige verblijven (1891-1893 en 1895-1903), vormen de kern van zijn nalatenschap. Ia Orana Maria (Wees gegroet Maria, 1891, Metropolitan Museum of Art, New York) verplaatst de Madonna met Kind naar een weelderig Polynesisch landschap, geen etnografisch document maar een volledige spirituele herinterpretatie. Mata Mua (In vroeger tijden, 1892) toont een verbeeld precoloniaal Tahiti in diepe, verzadigde groentinten en terracotta. Where Do We Come From? What Are We? Where Are We Going? (1897-98, Museum of Fine Arts, Boston), zijn zelfbenoemde meesterwerk, werd geschilderd binnen één maand na een mislukte zelfmoordpoging: een groot fries dat van rechts naar links wordt gelezen als geboorte, leven en dood.

Handelaar Ambroise Vollard verstrekte Gauguin een maandelijks voorschot tegen gegarandeerde jaarlijkse aankopen, waarmee hij de commerciële basis legde voor zijn postume markt. Schrijver W. Somerset Maugham verwerkte zijn leven fictioneel in The Moon and Sixpence (1919), waardoor zijn populaire culturele aanwezigheid gedurende de hele twintigste eeuw sterk toenam. Zijn directe invloed op latere schilderkunst is ongewoon breed: de Nabis-groep, Bonnard, Vuillard, Maurice Denis, vormde zich rond zijn ideeën terwijl hij nog in Tahiti verbleef. Matisse en de Fauves namen zijn verzadigde, niet-beschrijvende kleur over. Kirchner en de Duitse expressionisten putten uit zijn emotionele directheid. Picasso schreef zijn omgang met Oceanische vormen toe als een weg naar het denken dat tot het kubisme leidde.

Blader door Paul Gauguin prints bij Kuriosis →

Waarom Gauguin de moeite waard is om te verzamelen

Het werk van Gauguin verenigt een zeldzame combinatie van eigenschappen die tegelijk blijvende aantrekkingskracht hebben op verzamelaars en op interieurs.

"Kunst is een abstractie. Onttrek haar aan de natuur terwijl u ervoor droomt, en denk meer aan de scheppingsdaad dan aan het resultaat."
— Paul Gauguin

De juiste Gauguin kiezen voor thuis

Het werk van Gauguin valt van nature uiteen in twee fasen, Bretagne en Tahiti, en elke fase schept een eigen sfeer. De Tahitiaanse doeken brengen kleur als een fysieke aanwezigheid: wie een schilderij zoekt dat een kamer beheerst, vindt het hier. Mata Mua werkt goed boven een dressoir of eettafel, waar het warme tropische palet ook vanaf de andere kant van de kamer overkomt. The Swineherd, uit zijn Bretonse periode maar al met het krachtige cloisonnistische palet, past goed in een werkkamer of slaapkamer.

De Bretonse werken, Haystacks in Brittany, A Farm in Brittany, zijn ingetogener. Het palet is koeler en beheerster; ze passen probleemloos in gangen of leeskamers zonder te overheersen. Ze combineren van nature goed met andere Europese landschappen en werken goed gegroepeerd in twee- of drietallen, voor een verhalende reeks uit dezelfde periode.

Wat het formaat betreft, is canvas een sterke keuze voor de Tahitiaanse onderwerpen: de weving voegt diepte toe aan de gelaagde kleurvelden en doet denken aan het oorspronkelijke schildersoppervlak. De Bretonse werken op archiefpapier met zwarte of eiken lijst geven een strakke, grafische presentatie die past bij hedendaagse interieurs. Beide formaten worden in ons Berlijnse atelier geproduceerd op materialen die veel langer meegaan dan een mensenleven.

Meer werken uit de Gauguin-collectie:

Waarom kunstprints? De aanpak van Kuriosis

Elke Gauguin-print in onze collectie wordt in ons Berlijnse atelier vervaardigd met archiefpigmentinkten die meer dan 100 jaar meegaan, op archiefpapier of canvas. Gauguins vlakke kleurvlakken en krachtige contouren laten zich met uitzonderlijke getrouwheid reproduceren; precies de vormelijke kwaliteiten waar hij het hardst aan werkte, komen het zuiverst tot hun recht in de print. Bekijk hier de volledige Gauguin-collectie.

Bronnen & verder lezen

• Wikipedia — Paul Gauguin — Uitgebreide biografie, techniek, carrièreverloop en Tahiti-periode
• The Art Story — Paul Gauguin: Paintings, Bio, Ideas — Analyse van synthetisme en cloisonnisme, citaten van Gauguin, context over Vollard
• The Metropolitan Museum of Art — Paul Gauguin (1848–1903) — Institutionele biografie en collectiebezit, waaronder Ia Orana Maria
• Encyclopaedia Britannica — Paul Gauguin — Biografie, definitie van het synthetisme, invloed op fauvisme, expressionisme en kubisme
• Tate — Paul Gauguin 1848–1903 — Overzicht van de stijl en institutioneel kunstenaarsprofiel

Blader door alle Paul Gauguin prints →